Trong thời gian vừa qua, một trong những chủ đề được bàn luận nhiều nhất về luật di trú Hoa Kỳ là quyền công dân theo nơi sinh (Birthright Citizenship). Trên mạng xã hội xuất hiện rất nhiều thông tin cho rằng trẻ em sinh ra tại Hoa Kỳ sẽ không còn được tự động trở thành công dân Hoa Kỳ. Điều này đã khiến nhiều gia đình hoang mang và lo lắng. Vậy quy định của pháp luật hiện nay là gì?

Theo Tu Chính Án Thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ, hầu hết những người được sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ và “thuộc thẩm quyền tài phán” của Hoa Kỳ đều là công dân Hoa Kỳ ngay từ khi chào đời. Quy định này được thông qua vào năm 1868 và đã là nền tảng của luật quốc tịch Hoa Kỳ trong hơn 150 năm.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. Theo sắc lệnh này, trẻ em được sinh ra tại Hoa Kỳ mà cha mẹ không phải là công dân Hoa Kỳ hoặc thường trú nhân hợp pháp sẽ không được công nhận là công dân Hoa Kỳ khi sinh ra. Mục tiêu của sắc lệnh là thay đổi cách giải thích câu “thuộc thẩm quyền tài phán của Hoa Kỳ” trong Tu Chính Án Thứ 14.

Sắc lệnh này đã bị nhiều tiểu bang, các tổ chức dân quyền và nhiều gia đình bị ảnh hưởng khởi kiện. Trong quá trình tranh luận và kiện tụng liên quan đến sắc lệnh này, đã có những lo ngại về việc các cơ quan tiểu bang có thể thay đổi cách ghi nhận thông tin trên giấy khai sinh hoặc yêu cầu thêm giấy tờ về tình trạng di trú của cha mẹ. Ngày 30 tháng 6 năm 2026, Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ đã ra phán quyết với tỷ lệ 6-3, bác bỏ sắc lệnh của Tổng thống Trump và tái khẳng định rằng trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ, kể cả khi cha mẹ đang ở Hoa Kỳ bất hợp pháp hoặc chỉ có tình trạng tạm thời, vẫn là công dân Hoa Kỳ theo Tu Chính Án Thứ 14. Phán quyết này cũng khẳng định rằng Tổng thống không thể thay đổi quyền công dân theo nơi sinh chỉ bằng một sắc lệnh hành pháp.

Điều đó có nghĩa là, cho đến thời điểm hiện nay, quy định về quyền công dân theo nơi sinh vẫn không thay đổi. Trong đa số trường hợp, nếu một em bé được sinh ra tại Hoa Kỳ thì em bé đó sẽ là công dân Hoa Kỳ ngay từ khi chào đời, bất kể cha mẹ là thường trú nhân, người có thị thực tạm thời hay người không có tình trạng di trú hợp pháp. Chỉ có một số ngoại lệ rất hiếm, chẳng hạn như con của các nhà ngoại giao nước ngoài đang được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao tại Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, có một điều mà rất nhiều người thường hiểu lầm. Việc con sinh ra là công dân Hoa Kỳ không có nghĩa cha mẹ sẽ tự động được cấp Thẻ Xanh hoặc được ở lại Hoa Kỳ hợp pháp. Đứa trẻ cũng không thể bảo lãnh cha mẹ ngay sau khi sinh. Theo luật hiện hành, người con phải đủ 21 tuổi mới có thể nộp đơn bảo lãnh cho cha hoặc mẹ. Ngay cả khi người con đã đủ 21 tuổi, cha mẹ vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo luật di trú, và không phải trường hợp nào cũng đủ điều kiện xin Thẻ Xanh tại Hoa Kỳ.

Ngoài ra, nhiều người cũng lầm tưởng rằng chỉ cần có con là công dân Hoa Kỳ thì sẽ không bị trục xuất. Đây cũng là một quan niệm không chính xác. Nếu cha hoặc mẹ không có tình trạng di trú hợp pháp hoặc đang trong thủ tục trục xuất, việc có con là công dân Hoa Kỳ không tự động giúp họ có quy chế hợp pháp hoặc chấm dứt thủ tục trục xuất.

Qua đó, chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng quý vị nên hết sức cẩn trọng trước những thông tin lan truyền trên mạng xã hội. Không phải mọi thông tin được chia sẻ đều phản ánh đúng quy định của pháp luật. Khi có những thay đổi quan trọng về luật di trú, quý vị nên tham khảo các nguồn thông tin chính thống hoặc trao đổi với luật sư di trú có kinh nghiệm để được tư vấn phù hợp với hoàn cảnh của mình.